Περιγραφή
Το «Ταξιδεύοντας: Ισπανία» του Νίκου Καζαντζάκη δεν είναι ένας ταξιδιωτικός οδηγός, ούτε ένα σύνολο εντυπώσεων που ξεθωριάζουν. Είναι ένα βιβλίο που πάλλεται σαν φλογέρα στη μέση της Ιβηρικής, ένα κείμενο όπου ο ταξιδευτής δεν παρατηρεί απλώς έναν τόπο, αλλά τον διαπερνά, τον απορροφά και τον αναδημιουργεί μέσα του. Ο Καζαντζάκης δεν ταξιδεύει για να δει∙ ταξιδεύει για να ζήσει, να συγκρουστεί, να καταλάβει και να μεταμορφωθεί. Γι’ αυτό και η Ισπανία που προβάλλει στις σελίδες του δεν είναι μια χώρα αλλά μια ψυχική κατάσταση: ένα σταυροδρόμι φωτιάς, πίστης και αρχαίου πάθους.
Στις πόλεις και στα χωριά που διασχίζει, ο συγγραφέας βλέπει περισσότερο απ’ ό,τι δείχνουν τα μάτια. Η Μαδρίτη, η Ανδαλουσία, η Τολέδο, η Βαρκελώνη γίνονται σκηνές όπου ο άνθρωπος παλεύει με τη μοίρα του — άλλοτε με ιεροπρέπεια, άλλοτε με τρομερή ορμή. Ο Καζαντζάκης κοιτά τους ταυρομάχους όχι ως τουρίστας, αλλά σαν να παρακολουθεί τη σύγκρουση του ανθρώπου με το ίδιο του το πεπρωμένο· ακούει τα τραγούδια των γκιτάνος σαν απόηχο μιας φυλής που αρνείται να υποταχθεί· νιώθει την ισπανική γη σαν μια βαθιά, αρχέγονη αρτηρία που χτυπά κάτω από τα πόδια του.
Κι όμως, το ταξίδι αυτό δεν είναι μοναχά εξωτερικό. Ο Καζαντζάκης μετατρέπει κάθε δρόμο σε πνευματικό μονοπάτι, κάθε εντύπωση σε αφορμή στοχασμού. Στο βλέμμα του συγγραφέα η Ισπανία γίνεται καθρέφτης: αντανακλά τις ανησυχίες του, την αναζήτηση της ελευθερίας, την αγωνία για το νόημα της ζωής. Άλλοτε την υμνεί, άλλοτε την αμφισβητεί, αλλά ποτέ δεν την αφήνει να μείνει απλώς «εικόνα». Την μετατρέπει σε ιδέα — κι ύστερα σε πάθος.
