Περιγραφή
Η «Ηθική» του Σπινόζα είναι ένα έργο που εξετάζει την ηθική τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της είναι ότι δεν στηρίζεται στον οίκτο ούτε στην απομάκρυνση του ανθρώπου από τη ζωή και τα εγκόσμια. Όπως, για παράδειγμα, ο Μετσνικώφ θεωρεί ότι ο οίκτος αποτελεί συνήθως αντίδραση απέναντι σε κάποιο μεγάλο κακό και ότι, όταν αυτό το κακό εξαφανιστεί, ο οίκτος γίνεται όχι μόνο περιττός αλλά ακόμη και επιβλαβής, έτσι και ο Σπινόζα αντιμετωπίζει τον οίκτο με αυστηρότητα. Τον θεωρεί ανώφελο και αρνητικό και πιστεύει ότι δεν έχει θέση στη ζωή του σοφού ανθρώπου. Άλλωστε, σύμφωνα με τον Σπινόζα, η αληθινή σοφία δεν επικεντρώνεται στον θάνατο, αλλά στη ζωή.
Μάλιστα, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι πολλά από τα συμπεράσματα στα οποία έφτασε αργότερα η σύγχρονη επιστημονική έρευνα φαίνεται να συμφωνούν με ιδέες που είχαν ήδη διατυπωθεί στην «Ηθική» του Σπινόζα.
Ωστόσο, η «Ηθική» δεν είναι ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί εύκολα ή επιφανειακά. Για να γίνει κατανοητή απαιτεί κάποια εξοικείωση με φιλοσοφικές έννοιες, μεγάλη συγκέντρωση και επανειλημμένη μελέτη. Η προσπάθεια, όμως, ανταμείβεται. Όποιος καταφέρει να κατανοήσει σε ικανοποιητικό βαθμό τη φιλοσοφία και την ηθική σκέψη του Σπινόζα μπορεί να αισθανθεί ότι εξελίσσεται πνευματικά και βλέπει τη ζωή από μια ανώτερη και πιο καθαρή οπτική. Παράλληλα, τα πάθη και τα έντονα συναισθήματα που επηρεάζουν λίγο ή πολύ όλους μας στην καθημερινή ζωή περιορίζονται και χάνουν μέρος της δύναμής τους, ακόμη κι αν δεν εξαφανίζονται εντελώς.
